การปลูกป่าโดยไม่ต้องปลูก

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจึงมีพระราชดำรัสว่า "ถ้าจะปลูกต้นไม้ต้องปลูกต้นไม้ในใจคนให้ได้" 

การปลูกป่าโดยไม่ต้องปลูกป่า  หมายถึง  การอนุรักษ์ป่าไม้โดยอาศัยระบบวงจรป่าไม้และการทดแทนตามธรรมชาติด้วยการปรับสภาพแวดล้อมให้เอื้อต่อการเจริญเติบโตของต้นไม้  และควบคุมไม่ให้มีคนเข้าไปตัดไม้หรือเหยียบย่ำต้นไม้เล็กๆ เพื่อที่ว่าเมื่อทิ้งช่วงระยะหนึ่ง พืช ลูกไม้ พรรณไม้ต่างๆ จะค่อยๆเจริญเติบโต และขยายพันธุ์ฟื้นตัวขึ้นได้ การปลูกป่าโดยไม่ต้องปลูกนี้  เป็นวิธีที่ง่ายและประหยัดที่สุด  แต่กลับให้ผมที่มีคุณค่าอย่างมหาศาล

การปลูกป่าในใจคน  หมายถึง   การปลูกจิตสำนึกเกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ดินน้ำลมไฟที่อยู่รอบตัวเรา  โดยเริ่มจากการสร้างความเข้าใจแก่ประชาชนเพื่อให้ได้รับรู้ถึงประโยชน์ของป่าและการอยู่ร่วมกับป่าอย่างพึ่งพาอาศัยกัน  และส่งเสริมให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการปลูกป่าจนกระทั่งสามารถจัดตั้งเป็นกลุ่มอนุรักษ์ป่า  ช่วยกันดูแรรักษาป่า  สร้างฝายชะลอความชุ่มชื้น  ป้องกันการตัดไม้ทำลายปาและการเกิดไฟป่า  คลอดจนรู้จักนำพืชป่ามาบริโภคอย่างเหมาะสม

ตัวอย่างเช่น

ลุงสอน กล้าศึก (คนบ้าปลูกป่า) ชาวบ้านโนนเสลา อ.ภูเขียว จ.ชัยภูมิ เป็นผีบ้าปลูกต้นมากว่า 20 ปี เพราะเชื่อว่า การปลูกต้นไม้คือกุศลที่ยั่งยืน เริ่มต้นในปี 2528  ปู่สอนนำกล้าไม้ท้องถิ่น ไปปลูกในที่สาธารณะของหมู่บ้าน ทั้งในลานวัด, ริมบึงหนองตูม และแม้กระทั่งในป่าช้า ทุกวัน ปู่สอน จะตื่นตั้งแต่ตี 4 ออกไปปลูกและดูแลต้นไม้ ด้วยลมหายใจเข้าออกที่มีแต่ความคิดที่ว่า “จะทำงานปลูกต้นไม้ต่อไป เพื่อสร้างผืนป่าให้มากที่สุด จนกว่าชีวิตจะหาไม่” ภารกิจเล็กๆ ที่ยิ่งใหญ่ แม้จะถูกค่อนขอดต่างๆ นานา ในที่สุดก็ประสบความสำเร็จ เมื่อบ้านโนนเสลา มีผืนป่าที่อุดมสมบูรณ์อยู่ใจกลางชุมชน เป็นแหล่งอาหารที่อยู่อาศัย สถานที่พักผ่อน ให้คนในชุมชนได้ใช้ประโยชน์ร่วมกัน จาก “ผีบ้า” จึงกลายเป็น “วีรบุรุษ” ของชาวโนนเสลา และผู้คนทั่วไปที่มาขอคารวะเป็นลูกศิษย์ เพื่อเจริญตามรอยเท้าแห่งความดีงามนี้

นี่เป็นตัวอย่างของคนที่มีจิตสำนึกในการปลูกป่า  โดยที่ป่าได้เติมโตในใจกลางของเขาเสียแล้ว